
علیرضا زاکانی شهردار تهران و یکی از چهرههای شناختهشده سیاست و مدیریت شهری در ایران است. نام علیرضا زاکانی در سالهای اخیر بیش از هر چیز با شهرداری تهران، رقابتهای انتخاباتی و بحثهای مرتبط با مدیریت شهری پایتخت مطرح شده است.
علیرضا زاکانی در ۲۳ اسفند ۱۳۴۴ در تهران متولد شد. او پزشک است و تحصیلات خود را در رشته پزشکی ادامه داده است. ورود علیرضا زاکانی به عرصه سیاست از دوران دانشجویی آغاز شد و به تدریج به یکی از فعالان سیاسی شناخته شده تبدیل شد.
علیرضا زاکانی فعالیت سیاسی خود را در تشکلهای دانشجویی دهه ۱۳۷۰ آغاز کرد. حضور در فضای سیاسی دانشگاهها، نخستین تجربههای سیاسی او را شکل داد و مسیر ورودش به عرصه سیاست رسمی را هموار کرد.
علیرضا زاکانی در سه دوره مجلس شورای اسلامی حضور داشت و در دورههای هشتم، نهم و دهم نماینده مردم تهران بود. او در مجلس به عنوان نمایندهای فعال در حوزههای نظارتی و سیاسی شناخته میشد و در پروندههای مهم سیاسی و اقتصادی موضعگیری داشت.
علیرضا زاکانی در انتخابات ریاست جمهوری سال ۱۴۰۰ نامزد شد. او در جریان رقابتهای انتخاباتی، در مناظرهها و فضای رسانهای حضور پررنگی داشت، اما پیش از روز رأیگیری به نفع یکی از نامزدها از ادامه رقابت کنارهگیری کرد.
علیرضا زاکانی در مرداد ۱۴۰۰ با رأی شورای شهر تهران به عنوان شهردار تهران انتخاب شد. این انتخاب در همان زمان واکنشهای گستردهای در فضای سیاسی و رسانهای کشور به همراه داشت و آغاز دوره جدید مدیریت شهری در تهران را رقم زد.
در آغاز دوره شهرداری علیرضا زاکانی، محورهایی مانند توسعه حمل و نقل عمومی، ساماندهی مالی شهرداری، تکمیل پروژههای نیمه تمام و مقابله با فساد اداری در دستور کار قرار گرفت. این اولویتها مبنای سیاستهای مدیریتی شهردار تهران قرار گرفتند.
در دوران شهرداری علیرضا زاکانی، پروژههای عمرانی متعددی در تهران اجرا یا آغاز شد. توسعه خطوط مترو، نوسازی ناوگان اتوبوسرانی، احداث بزرگراهها و اجرای طرحهای بازآفرینی شهری از جمله اقدامات مطرح در این دوره است.
در دوره مدیریت علیرضا زاکانی، بودجه شهرداری تهران افزایش یافت و تلاشهایی برای ایجاد درآمدهای پایدار شهری انجام شد. مدیریت بدهیهای شهرداری و اصلاح ساختار مالی، از محورهای اصلی سیاست اقتصادی شهرداری تهران در این دوره بوده است.
عملکرد علیرضا زاکانی در حوزه حمل و نقل عمومی یکی از محورهای اصلی ارزیابی مدیریت شهری اوست. توسعه مترو، خرید واگن و اتوبوس و اجرای برخی طرحهای ترافیکی، از اقدامات شاخص این دوره به شمار میرود، هرچند منتقدان معتقدند این اقدامات پاسخگوی نیازهای تهران نیست.
سبک مدیریتی علیرضا زاکانی بر تمرکز تصمیمگیری، سرعت در اجرای پروژهها و استفاده از مدیران نزدیک به جریان سیاسی همسو استوار است. این سبک مدیریتی از سوی برخی حامیان، عامل انسجام مدیریتی و از سوی منتقدان، عامل کاهش مشارکت کارشناسی ارزیابی میشود.
دوره شهرداری علیرضا زاکانی با حاشیههای سیاسی و مدیریتی همراه بوده است. نحوه انتصاب مدیران، تغییرات گسترده در بدنه شهرداری و برخی تصمیمات شهری، از جمله موضوعاتی بوده که واکنشهای متفاوتی را در افکار عمومی ایجاد کرده است.
انتقادهای مطرحشده درباره علیرضا زاکانی شامل شفافیت مالی شهرداری، اولویتبندی پروژهها، عملکرد در حوزه محیطزیست و مدیریت ترافیک است. همچنین برخی کارشناسان شهری، عملکرد شهرداری در حوزه عدالت شهری و خدمات محلات را ناکافی ارزیابی میکنند.
عملکرد علیرضا زاکانی در شهرداری تهران همواره با دوره شهرداران پیشین مقایسه شده است. تفاوت در رویکرد مدیریتی، سیاستهای مالی و نوع پروژههای شهری، از محورهای اصلی این مقایسهها به شمار میرود.
بررسی عملکرد علیرضا زاکانی نشان میدهد که او مسیری از فعالیت سیاسی پارلمانی تا مدیریت اجرایی شهری را طی کرده است. کارنامه علیرضا زاکانی در شهرداری تهران ترکیبی از اقدامات اجرایی، سیاستهای مدیریتی و نقدهای کارشناسی است که همچنان در فضای رسانهای و افکار عمومی مورد بحث و بررسی است.